Friday, July 23

सेयर बजार : सोझा लगानीकर्ता डुब्ने खतरा

March 27, 2021 233

१४ चैत, काठमाडौं । साल्ट ट्रेडिङ कर्पोरेशनको सेयर मूल्य गत मंगलबार एकै दिन १०५० रुपैयाँले बढेर ११ हजार ५५० रुपैयाँ पुग्यो । यस कम्पनीको कारोबार रकम १२ करोड ५९ लाख रुपैयाँ नाघ्यो ।

बुधबार पनि प्रि–ओपनिङ सेसनमै साल्ट ट्रेडिङको सेयर मूल्य आकाशियो । जम्मा १५ मिनेट खुल्ने प्रि–ओपनिङ सेसनमै ५ प्रतिशतले बढेको एसटीसीको सेयर मूल्य बुधबार कारोबार खुला भएसँगै लगानीकर्ताहरूको आकर्षण देखियो ।

बुधबार पनि ११५५ रुपैयाँले यस कम्पनीको सेयर मूल्य बढेर १२ हजार ७०५ रुपैयाँ प्रतिकित्ता पुग्यो । बिहीबार पनि बढ्ने क्रम जारी रह्यो । बिहीबार ५३० रुपैयाँले बढेर प्रतिकित्ता १३ हजार २३५ पुग्यो । सेयर मूल्य उच्च भएको भए पनि यस कम्पनीको चुक्ता पूँजी भने कम छ ।

१९ लाख २० हजार २४६ कित्ता मात्रै सेयर सूचीकृत छ । थोरै सप्लाइ भएको यस कम्पनीको सेयर मूल्य एक्कासी बढेपछि इन्साइडर ट्रेडिङ (सूचना चुहाएर कारोबार) को आशंका गरिएको छ ।

सेयर बजारका जानकार हरिकुमार कार्की लाभांश सम्बन्धी सूचना चुहिएको हुनसक्ने आशंका गर्छन् । यस संस्थाले आकर्षक लाभांश दिन्छ भनेर सूचना चुहिएपछि धेरैले सेयर किनेको हुनसक्ने अनुमान उनको छ ।

गलत सूचनाको हल्ला फैलाएर पनि बाठा लगानीकर्ताले आफू कमाउने र अरूलाई डुबाउने गर्छन् । महिना दिन अगाडि नेपाल क्रेडिट एण्ड कमर्स बैंक (एनसीसी) मा यस्तै भयो । एकाएक बैंकको सेयर मूल्य बढ्यो ।
‘हाम्रो बजारमा इन्साइडर ट्रेडिङ नयाँ कुरा होइन, सूचना हुनेहरूले बदमासी गर्न सक्छन्’ उनले भने, ‘पहिले पहिले पनि भई नै रहेको हो, अहिले पनि मूल्य बढ्ने कुनै निर्णय औपचारिक रूपमा बाहिर नआएकाले शंका गर्ने प्रशस्त ठाउँ छ ।’

सेयर बजारका अन्य जानकारहरू पनि नेपालमा इन्साइडर ट्रेडिङ कुनै नयाँ विषय नभएको बताउँछन् । कारबाही गर्ने संयन्त्र नहुनु र नियामक निकायले पनि बेवास्ता गर्दा इन्साइडर ट्रेडिङ मौलाइरहेको उनीहरूको जिकिर छ ।

कसरी फस्छन् सोझा लगानीकर्ता ?

अलि बाठा लगानीकर्ताहरूको सीधै कम्पनीको सञ्चालक समिति वा उच्च व्यवस्थापनमै पहुँच हुन्छ । जसले गर्दा कम्पनीले गर्ने महत्वपूर्ण निर्णय उनीहरूले अन्य सर्वसाधारणले भन्दा पहिले नै जानकारी पाउँछन् ।

मानौं कुनै कम्पनीले निकै आकर्षक लाभांश दिने निर्णय गर्दैछ भने पहुँच भएकाहरूले पहिले नै जानकारी पाउँछन् र सेयर किन्छन् ।

जब सामान्य लगानीकर्तासम्म यो जानकारी पुग्छ, त्यतिबेलासम्म बाठा लगानीकर्ताले नाफा बुक गरेर बेच्न तयार भइसकेका हुन्छन् ।

अर्को गलत सूचनाको हल्ला फैलाएर पनि बाठा लगानीकर्ताहरूले आफू कमाउने र अरूलाई डुबाउने गर्छन् ।

महिना दिन अगाडि नेपाल क्रेडिट एण्ड कमर्स बैंक (एनसीसी) मा यस्तै भयो । एकाएक बैंकको सेयर मूल्य बढ्यो । जबकि, त्यसबेला एनसीसी बैंकमा मूल्य बढ्ने किसिमका केही सूचना थिएनन् ।

नेप्सेका एक अधिकारी सेयर मूल्य बढाउनकै लागि केही ठूला लगानीकर्ताहरूले मर्जर सम्बन्धी हल्ला फैलाएको बताउँछन् । यो घटनापछि नेप्सेले बैंकलाई स्पष्टीकरण सोध्यो ।

बैंकले लाभांश यसअघि नै घोषणा गरिसकेको र मर्जर सम्बन्धी कुनै निर्णय भइनसकेको भन्दै नेप्सेलाई स्पष्टीकरण बुझायो ।

नेप्सेले स्पष्टीकरण सोध्नु अगाडिसम्म ३६४ रुपैयाँमा पुगेको एनसीसी बैंकको सेयर मूल्य त्यसपछि भने घट्न थाल्यो । त्यसपछि ३६४ बाट घटेर १५ दिन अगाडि बैंकको सेयर मूल्य ३११ मा झरेको थियो ।

जनउत्थान लघुवित्त वित्तीय संस्थाको सेयर मूल्य पनि अघिल्लो महिना इन्साइडर ट्रेडिङबाटै बढाइएको धितोपत्र बोर्डका अधिकारीले बताए । तर यथेष्ट प्रमाण भेट्न नसकिने भएका कारण कारबाही गर्न नसकिएको ती अधिकारी बताउँछन् ।

प्रतिकृया दिनुहोस्